Premierowy wieczór 4 listopada 1988 roku przeszedł do historii jako Der Heldenplatz-Skandal. W wiedeńskim Burgtheater wystawiano prapremierę „Placu Bohaterów” Thomasa Bernharda.

Nad ostatnim dramatem kontrowersyjnego austriackiego pisarza pracuje właśnie Grzegorz Wiśniewski. Po świetnie przyjętym i wciąż granym na deskach Teatru Jaracza „Przed odejściem w stan spoczynku” reżyser sięga po „Plac Bohaterów”. O tym dlaczego „Plac Bohaterów” tak wstrząsnął austriackim społeczeństwem napisano już wiele. Na jakie odczytanie zdecyduje się Grzegorz Wiśniewski? Co w historii rodziny Schusterów okaże się dla realizatorów najważniejsze?

O B S A D A: Bronisław WROCŁAWSKI, Urszula GRYCZEWSKA, Milena LISIECKA, Marek NĘDZA, Zofia UZELAC, Barbara MARSZAŁEK, Agnieszka SKRZYPCZAK

Artykuł [TEATR] „Plac bohaterów” Thomasa Bernharda w reż. Grzegorza Wiśniewskiego pochodzi z serwisu Austriart.

Premierowy wieczór 4 listopada 1988 roku przeszedł do historii jako Der Heldenplatz-Skandal. W wiedeńskim Burgtheater wystawiano prapremierę „Placu Bohaterów” Thomasa Bernharda.

Nad ostatnim dramatem kontrowersyjnego austriackiego pisarza pracuje właśnie Grzegorz Wiśniewski. Po świetnie przyjętym i wciąż granym na deskach Teatru Jaracza „Przed odejściem w stan spoczynku” reżyser sięga po „Plac Bohaterów”. O tym dlaczego „Plac Bohaterów” tak wstrząsnął austriackim społeczeństwem napisano już wiele. Na jakie odczytanie zdecyduje się Grzegorz Wiśniewski? Co w historii rodziny Schusterów okaże się dla realizatorów najważniejsze?

O B S A D A: Bronisław WROCŁAWSKI, Urszula GRYCZEWSKA, Milena LISIECKA, Marek NĘDZA, Zofia UZELAC, Barbara MARSZAŁEK, Agnieszka SKRZYPCZAK

Artykuł [TEATR] „Plac bohaterów” Thomasa Bernharda w reż. Grzegorza Wiśniewskiego pochodzi z serwisu Austriart.

Premierowy wieczór 4 listopada 1988 roku przeszedł do historii jako Der Heldenplatz-Skandal. W wiedeńskim Burgtheater wystawiano prapremierę „Placu Bohaterów” Thomasa Bernharda.

Nad ostatnim dramatem kontrowersyjnego austriackiego pisarza pracuje właśnie Grzegorz Wiśniewski. Po świetnie przyjętym i wciąż granym na deskach Teatru Jaracza „Przed odejściem w stan spoczynku” reżyser sięga po „Plac Bohaterów”. O tym dlaczego „Plac Bohaterów” tak wstrząsnął austriackim społeczeństwem napisano już wiele. Na jakie odczytanie zdecyduje się Grzegorz Wiśniewski? Co w historii rodziny Schusterów okaże się dla realizatorów najważniejsze?

O B S A D A: Bronisław WROCŁAWSKI, Urszula GRYCZEWSKA, Milena LISIECKA, Marek NĘDZA, Zofia UZELAC, Barbara MARSZAŁEK, Agnieszka SKRZYPCZAK

Artykuł [TEATR] „Plac bohaterów” Thomasa Bernharda w reż. Grzegorza Wiśniewskiego pochodzi z serwisu Austriart.

Premierowy wieczór 4 listopada 1988 roku przeszedł do historii jako Der Heldenplatz-Skandal. W wiedeńskim Burgtheater wystawiano prapremierę „Placu Bohaterów” Thomasa Bernharda.

Nad ostatnim dramatem kontrowersyjnego austriackiego pisarza pracuje właśnie Grzegorz Wiśniewski. Po świetnie przyjętym i wciąż granym na deskach Teatru Jaracza „Przed odejściem w stan spoczynku” reżyser sięga po „Plac Bohaterów”. O tym dlaczego „Plac Bohaterów” tak wstrząsnął austriackim społeczeństwem napisano już wiele. Na jakie odczytanie zdecyduje się Grzegorz Wiśniewski? Co w historii rodziny Schusterów okaże się dla realizatorów najważniejsze?

O B S A D A: Bronisław WROCŁAWSKI, Urszula GRYCZEWSKA, Milena LISIECKA, Marek NĘDZA, Zofia UZELAC, Barbara MARSZAŁEK, Agnieszka SKRZYPCZAK

Artykuł [TEATR] „Plac bohaterów” Thomasa Bernharda w reż. Grzegorza Wiśniewskiego pochodzi z serwisu Austriart.

Plac Bohaterów, ostatnie dramaturgiczne dzieło Thomasa Bernharda wywołało w Austrii niemały skandal. Autora, nazywanego złośliwie tym, „który kala własne gniazdo”, o wiele bardziej ceni się za granicą niż w ojczyźnie. Dla pisarza bowiem Austria, a w szczególności Wiedeń, to kraina przepełniona nazistami i antysemitami. Cytaty z Placu Bohaterów (wiedeński plac, na którym swoją płomienną mowę, entuzjastycznie przyjętą przez mieszkańców, wygłosił w 1938 roku Adolf Hitler) pozostaną na zawsze w annałach historii. Bohaterowie dramatu twierdzą bowiem, że we współczesnym Wiedniu roi się potężniejsza grupa nazistów niż tuż przed wybuchem wojny, że wiedeńscy Żydzi wciąż żyją w strachu, że Austria jest wylęgarnią nienawiści, że Żydowi pluje się na ulicy w twarz. Poszukiwanie potwierdzeń na słuszność lub niesłuszność owej diagnozy niech pozostanie w gestii historyków i politologów.

Trzyaktowy dramat Austriaka Grzegorz Wiśniewski połączył w spójną całość. W oryginalnym tekście dokonał skrótów, jak również wyeliminował kilka postaci. Zabiegi te wyszły samej sztuce na dobre. Bernhardowski tekst wydaje się bowiem odrobinę przegadany. Łódzki Plac Bohaterów w dość oszczędnej scenografii Mirka Kaczmarka siłę czerpie z wirtuozerii wypowiadanych monologów i dialogów. Najsilniejszym akcentem spektaklu jest doskonała rola Barbary Marszałek wcielającej się w postać Pani Zittel. Publiczność, wysłuchawszy jej burzliwej i emocjonalnej wypowiedzi, opisującej charakter despotycznego profesora Józefa Schustera, zamiera w bezruchu. Nie zawodzi również Urszula Gryczewska grająca zimną i wyrachowaną córkę profesora. Fałszywie dystyngowana wzbudza szczerą niechęć widowni. Agnieszka Skrzypczak jako Herta odważnie i z wyczuciem akompaniuje Barbarze Marszałek. Po Bronisławie Wrocławskim, jakże doświadczonym aktorze teatralnym, nikt raczej nie spodziewał się rozczarowania. Ten pragnący jedynie świętego spokoju brat profesora umie ukazać skrywane czy celowo „wymazywane” emocje i traumy. Najmniej do powiedzenia i pokazania na scenie mają Milena Lisiecka i Marek Nędza, ale też i takie role im przypadły w udziale.

Barbara Marszałek i Agnieszka Skrzypczak w „Placu bohaterów” (2017) / reż. Grzegorz Wiśniewski / Teatr im. Stefana Jaracza w Łodzi / fot. Krzysztof Bieliński

Spektaklowi brak jednak trochę bigla. Za niezwykłą zaletę poczytuję wyważoną i wręcz „czechowską” konstrukcję inscenizacji. Widzimy bowiem nie tylko dramatyczne losy bohaterów splatające się ze społecznym i historycznym tłem. Pokazane są równie mocno relacje rodzinne i drzemiące w nich demony. Może niepotrzebnie reżyser odszedł od dość precyzyjnych wskazówek i didaskaliów Bernharda? Może za mało ekspresji wprowadził w grę aktorską? Aczkolwiek nader udanym zabiegiem było ukazanie żony profesora Schustera jako niemej, wręcz marionetkowej postaci. Wątpliwości budzi jednak sposób, w jaki reżyser wyobraził sobie, wbrew intencji autora, jej śmierć.

Milena Lisiecka, Barbara Marszałek i Agnieszka Skrzypczak w „Placu bohaterów” (2017) / reż. Grzegorz Wiśniewski / Teatr im. Stefana Jaracza w Łodzi / fot. Krzysztof Bieliński

Plac Bohaterów w Teatrze im. Jaracza w Łodzi ucieka od wszechobecnej na deskach polskich i europejskich teatrów modzie na dekonstrukcję tekstu i tworzenie go na nowo, tak aby „sam siebie” ustanawiał. Często z takiego zabiegu wychodzi spektakl mający więcej wspólnego z reżyserskim ego niż z przesłaniem oryginału, jego duszą. Na Bernharda Wiśniewskiego pójść warto. Choćby i po to, by przekonać się, że polska reżyseria teatralna nie zawsze gubi się w postmodernistycznym chaosie.

Piotr Krzyżanowski

reżyseria: Grzegorz WIŚNIEWSKI

przekład: Grzegorz MATYSIK
scenografia, światło: Mirek KACZMAREK
współpraca dramaturgiczna: Jakub ROSZKOWSKI
inspicjent, asystent reżysera: Marta BARASZKIEWICZ
obsada: Urszula GRYCZEWSKA (Anna, córka profesora Józefa Schustera), Milena LISIECKA (Olga, córka profesora Józefa Schustera), Barbara MARSZAŁEK (Pani Zittel, gospodyni profesora Józefa Schustera), Agnieszka SKRZYPCZAK (Herta, służąca profesora Józefa Schustera), Zofia UZELAC (Jadwiga, żona profesora Józefa Schustera), Marek NĘDZA (Łukasz, syn profesora Józefa Schustera), Bronisław WROCŁAWSKI (Robert, brat profesora Józefa Schustera)

Artykuł Choroba zwana Austrią [„Plac bohaterów” Recenzja] pochodzi z serwisu Austriart.

Tłum wrzał. Słowo „skandal” odmieniano przez wszystkie przypadki, przeciągłe gwizdy przerywano oskarżeniami o obrazę narodu, kalanie gniazda i marnowanie pieniędzy podatników. Przez policyjny kordon przeciskali się fotoreporterzy i operatorzy kamer kilkunastu różnych telewizji. Protestujący cytowali oburzonych polityków i biskupów, domagając się dymisji dyrektora teatru. Kontrmanifestanci natomiast relacjonowali ze zgorszeniem groźby, jakie wysyłano do realizatorów spektaklu, skandowali „precz z cenzurą” i przestrzegali przed planowanym ponoć wybuchem ładunku krowiego łajna. Na teatralną inscenizację „alpejskiego Becketta”, jak niekiedy złośliwie nazywano Bernharda, jego wielcy miłośnicy i krytycy przygotowywali się tygodniami. Słynny wiedeński plac 4 listopada 1988 roku, gdzie pół wieku temu Hitler przemawiał do zauroczonego tłumu, stawał się zupełnie nową przestrzenią. Austriacy na nowo szukali własnej tożsamości. Premierowy wieczór przeszedł do historii jako „Heldenplatz-Skandal”. W wiedeńskim Burgtheater wystawiano wówczas prapremierę Placu Bohaterów Thomasa Bernharda.

Nad ostatnim dramatem kontrowersyjnego austriackiego pisarza pochylił się Grzegorz Wiśniewski. Po świetnie przyjętym i wciąż granym na deskach Teatru Jaracza Przed odejściem w stan spoczynku reżyser sięga po Plac Bohaterów. O tym, dlaczego Plac Bohaterów tak wstrząsnął austriackim społeczeństwem, napisano już wiele. Na jakie odczytanie zdecyduje się Grzegorz Wiśniewski? Co w historii rodziny Schusterów okaże się dla realizatorów najważniejsze?

Plac Bohaterów, ostatni dramat Bernharda, napisany w 1988 roku i wystawiony na wiedeńskiej narodowej scenie Burgtheater w 50. rocznicę Anschlussu Austrii, wywołał ogólnonarodową burzę. Przed premierą część aktorów zastrajkowała, niektóre role trzeba było obsadzać od nowa. Niemalże wszystkie media nawoływały do bojkotu sztuki. Politycy, także ówczesny prezydent Kurt Waldheim, zarzucali autorowi, że obraża własny naród. Bernhard dokonuje w tej sztuce bezlitosnej analizy zdehumanizowanego społeczeństwa – przejmująco aktualnej i bezwzględnej wobec nas i naszych czasów. Rozprawia się z narodem, który przedstawia jako naiwną grupę statystów uwięzionych i zaślepionych przez przeszłość, z której nie potrafi wyciągnąć wniosków. Drwi z mieszczaństwa, władzy oraz umysłowego rozleniwienia.

Plac Bohaterów nabiera dziś niezwykle uniwersalnego znaczenia, stając się znakomitym przyczynkiem do dyskusji o współczesnym człowieku, nie dostrzegającym niebezpieczeństw i zagrożeń wynikających z obecnej kondycji świata. Rzeczywistość, w której żyjemy, ulega nieustannej degradacji, tworzą się bolesne podziały i konflikty. To co jednego dnia wydaje się niewyobrażalne, za miesiąc jest już normalnością. Zmieniają się kategorie dobra i zła, znany od tysiącleci system wartości nieustannie poddawany jest ogromnej destrukcji. Współczesny człowiek jest nieprzystosowany, zagubiony i samotny. Żyje w strachu i pod presją. Nie potrafi odnaleźć własnej tożsamości. To powoduje rosnące antagonizmy, frustrację i agresję. Premiera Teatru im. Stefana Jaracza w Łodzi jest bardzo wyrazistą i mocną wypowiedzią na temat rażącej siły historii, która bezpardonowo i brutalnie wnika w nasze życie.

Premiera Placu Bohaterów już 17 grudnia na Dużej Scenie Teatru Jaracza. Kolejne wystawienia spektaklu 19, 20 i 21 grudnia 2017 r. oraz 23, 24, 25 i 26 stycznia 2018 r. AUSTRIART.PL jest patronem medialnym spektaklu.

Artykuł Łódzka premiera „Placu bohaterów” pochodzi z serwisu Austriart.